LIVE UPDATES
Insights

E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.) Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

21 Shkurt 2023, 10:24 Nga Edon Qesari
E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t
Antonio Gramsci

E vetmja dëshmi, e dokumentuar qartas, për “shqiptarinë” e Antonio Gramsci-t vjen nga një pohim i vetë atij, kur, në një letër që i dërgon kunatës së vet, Tania Schucht, më 12 tetor 1931, shkruan:

“… Unë vetë nuk i përkas asnjë lloj race (lexo: identiteti etnik); im atë është me prejardhje shqiptare, familja e tij u arratis nga Epiri gjatë luftës së vitit 1821, por shpejt u italianizua. Megjithatë, i përkas kulturës italiane, në thelb kjo është bota ime; (…) Të qenit unë shqiptar për nga prejardhja nuk është llogaritur, pasi edhe [Francesco] Crispi ishte shqiptar, i arsimuar në një shkollë shqiptare."

Kaq. Nuk kemi asnjë të dhënë më tepër; së paku nëse mbështetemi në ato që vetë Gramsci dinte dhe na ka lënë të shkruar. E siç mund të duket, as ai vetë nuk ka qenë shumë i qartë në lidhje me prejardhjen, e aq më pak për saktësinë gjeografike të saj. Përmendja e Epirit e thellon paqartësinë, sepse, në toponiminë e përdorur asokohe në Perëndim – e akoma më shumë në shekujt pararendës – “Epiri” shpesh vlente si emërues përbashkues i të gjitha trevave osmane ku flitej shqip. Gramsci, me pak fjalë, ka një ide të vagullt, të papërcaktuar mirë nga ana dokumentare, mbi prejardhjen e të parëve të vet.

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

Të bën të mendosh, por edhe të përfshihesh nga të tjera dyshime, informacioni që Gramsci sjell, se të parët e vet janë larguar nga “Epiri” më 1821 – vit i shpërthimit të të mirënjohurit Revolucion grek, edhe pse fillesat e kësaj ngjarjeje duket se janë larg nga “Epiri” i Gramsci-t e vështirë se kanë arritur ta trondisin farefisninë e tij në atë pikë sa të largohej qëllimisht nga Ballkani në drejtim të brigjeve italiane. Duket se vetë autori i këtyre radhëve ka pasur disa informacione të trashëguara, porse kujtesa kolektive (e familjarëve, si edhe e të parëve të Gramsci-t) ka qenë tejet e zbehtë.

Më tej, nga hulumtime që janë bërë në ditët tona, del se i ati i Antonio Gramsci-t, i quajtur Francesco, është vendosur në Sardenjë, sipas dokumentave të gjendjes civile në katundin e Ghilarza-s, në vitin 1881. Të njëjtat gjurmë arkivore, na lejojnë sot të pohojmë se, që në fund të shek. XVII, pra goxha përpara vitit 1821, në Kalabri, në katundin arbresh të Plataci-t, jetonte një pararendës i familjes së Gramsci-t, me emrin Gennaro. Së fundi, mbi origjinën e saktë të banorëve të Plataci-t sot nuk dimë asgjë. Arkivat e atjshëm janë djegur para ndo njëqind vjetësh, e veç të dhënave etnografike (pllatënianët flasin ende sot arbërisht, kanë doket dhe zakonet e arbëreshëve të tjerë të Kalabrisë, si dhe i përkasin besimit katolik me rit ortodoks) nuk dimë asgjë më shumë.

Similituda e krijuar mes mbiemrit të Antonio Gramsci-t dhe qytetit të Gramshit është, në rastin më të mirë, një hamendje e pambështetur në asnjë prove dokumentare. Është krejt e stisur. Pavarësisht se, dëshiroj të mendoj, e sinqertë.

Mbi nënshkrimin e trashë (nga ana drejtshkrimore) në bustin e Gramsci-t të ngritur në Gramsh, nuk vlen pastaj të ndalemi. Një ndalje e tillë veç i jep tagji atyre që nuk duan dhe s’kanë për ta njohur ndonjëherë madhështinë dhe mendjen e jashtëzakonshme të një prej mendimtarëve më të hollë dhe gjenialë të modernisë perëndimore. Të cilët, edhe pse sot janë në të drejtën e tyre të tallen me këtë vendosje pa hesap bustesh në Shqipëri, nuk janë larg zgjuarsisë së atyre që i vendosin ato buste.

edon qesari antonio gramsci busti i antonio gramscit

Sondazh

Poll
Insights 17 Shkurt 2023, 17:21 A.B

Marrëveshja e patentave si kartel kriminal

Klodian Tomorri Marreveshja e patentave si kartel kriminal Marreveshja mes Drejtorit te Transportit Rrugor, atij te Tatimeve dhe Shoqates se Autoshkollave...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë