LIVE UPDATES
Insights

Vizionar politik apo luftënxitës? Kush është Henry Kissinger, diplomati mbush 100 vjeç (JETA & ANALIZA)

Në moshën 100-vjeçare, Henry Kissinger përshëndetet për shkëlqimin e tij diplomatik dhe dënohet për vendimet e tij që kushtuan shumë jetë njerëzish. Ai është personi më me përvojë i Amerikës dhe i fokusuar në mënyrë të vendosur në të ardhmen sesa në të shkuarën.

27 Maj 2023, 12:05 Nga Michaela Küfner
Vizionar politik apo luftënxitës? Kush është Henry
Henry Kissinger

SHBA- Pas një vizite në Pallatin e Versajës jashtë Parisit në vitet 1970, gazetarët e pyetën Henry Kissinger se u ndje kur ishte brenda sallës madhështore të Pasqyrave, pyetje të cilësai u përgjigj se ishte "e mrekullueshme" pasi ishte "i rrethuar nga një gjeni". Për mbështetësit, Henry Kissinger është me të vërtetë një gjeni diplomatik që vazhdon të zotërojë artin e të dalluarit të arritjeve politike si askush tjetër. Për kritikët, ai është një kriminel lufte. Për shumicën, ai dhe trashëgimia e tij politike janë diku në mes.

Më shumë i interesuar për të ardhmen sesa për të shkuarën

Gjatë kohës së Kissinger-it fillimisht si këshilltar për politikën e jashtme dhe më vonë si sekretar shteti i Presidentëve Richard Nixon dhe Gerald Ford, ai kontribuoi në përfundimin e Luftës së Vietnamit, duke hyrë në një tension me Bashkimin Sovjetik; duke hapur marrëdhëniet e SHBA-së me Kinën; duke përmbysur një udhëheqës të zgjedhur në mënyrë demokratike dhe duke rivizatuar kufijtë e disa vendeve. Pas largimit nga detyra, ai vazhdoi t'u ofronte "konsulencë gjeopolitike" një sërë liderësh ndërkombëtarër me firmën e tij konsulente "Kissinger Associates".

Edhe 100 vjet pasi lindi Heinz Alfred Kissinger, nga një familje hebreje në qytetin bavarez të Fürth, Kissinger shihet si një peshë e rëndë e politikës së jashtme ndërkombëtare dhe kontribuon me pikëpamjet e tij mbi çështjet gjeopolitike. Edhe sot. Ai shpesh ka paralajmëruar për rreziqet që paraqet inteligjenca artificiale për botën. Duke e vendosur AI në të njëjtën ligë me rrezikun që pritet nga armët bërthamore. Ai paralajmëron se ky është një "problem krejtësisht i ri". Por kaq mjafton nga një njeri që ka parë të gjitha.

"Qëllimet justifikojnë mjetet"

Në pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, Kissinger krijoi bujë duke bërë thirrje për një paqe të negociuar në nëntor. Apeli i tij erdhi në një pikë kur aleatët perëndimorë të Ukrainës sapo kishin filluar të rrisin ndjeshëm ndihmën e tyre ushtarake për Kievin.  Ndërsa Kissinger argumentoi se bisedimet e afërta ishin të nevojshme për të shmangur një luftë tjetër shkatërruese botërore, Kievi e akuzoi atë për "qetësimin e agresorit".

Sa i përket trajtimit të situatës me Rusinë, Kissinger, i cili udhëhoqi politikën e detentimit të Amerikës në vitet '70, mund të tregojë se ka qenë vetë në prag të luftës me Rusinë. Më vonë ai e përshkroi si "një strategji për zhvillimin e konfliktit me Bashkimin Sovjetik" që u bleu të dyja palëve kohë për diplomacinë dhe shmangien e një konflikti të nxehtë. Në një ndryshim të rrallë mendimi, ai tani mbështet anëtarësimin e ardhshëm të Ukrainës në NATO, pasi arriti në përfundimin se "ideja e një Ukrainë neutrale në këto kushte" nuk ishte "më kuptimplotë".

Udhëheqja si 'të përshkosh një litar të ngushtë'

Kissinger e ka përshkruar qëndrimin e tij shpesh të diskutueshëm për lidershipin strategjik si "përshkon një litar të ngushtë" që "është pezull midis sigurisë relative të së kaluarës dhe paqartësive të së ardhmes". Ai ka shkruar gjerësisht për procesin e tij të vendimmarrjes. 

Shtetet e Bashkuara synuan të mposhtnin Viet Kongun, por përfunduan duke mundësuar ngritjen vrastare të Khmerëve të Kuq, i cili vlerësohet të ketë vrarë më shumë se 2 milionë njerëz. Ai kishte synuar të siguronte një armëpushim që do t'i jepte fund Luftës së Vietnamit. Të dy, Kissingeri dhe homologu i tij vietnamez i veriut, Le Duc Tho, u nderuan me Çmimin Nobel për Paqen për planin e tyre. Vetëm Kissingeri e pranoi çmimin dhe ai u përpoq të kthente Çmimin kur përpjekja për një paqe të negociuar dështoi në mënyrë spektakolare me rënien e Saigonit. Vendimet që ai mori gjatë rrugës kushtuan dhjetëra mijëra jetë në Vietnam, Kamboxhia dhe Laos. 

Një efekt afatgjatë politika amerikane ndaj Kinës

Sipas Lieberthal, Kissinger u nxit nga llogaritja se "dominimi nga një vend do të prodhonte përpjekje nga të tjerët". Shmangia e paqëndrueshmërisë që mund të prodhonte një reaksion i tillë zinxhir, e çoi Kissingerin drejt njohjes historike të Kinës nga Nixon në vitin 1972, një politikë që vazhdon të detyrojë SHBA- në ndaj një angazhimi se "Tajvani është pjesë e Kinës". 

Tensionet që po zhvillohen aktualisht në ngushticën e Tajvanit dhe frika e një lufte mbi Tajvanin shënojnë shtrirjen e lidershipit të Kissinger-it në politikën e jashtme amerikane nga vitet '70 deri në ditët e sotme. Kissinger mund të pretendojë se ka njohur trajektoren e Kinës drejt një fuqie globale dhe rivale sistematike dekada përpara shumicës së bashkëmoshatarëve të tij.

Një legjendë amerikane me rrënjë gjermane

Ndërsa Kissinger feston ditëlindjen e tij të 100-të, politikanët dhe studiuesit në mbarë botën do të vazhdojnë të debatojnë mbi rëndësinë dhe ndikimin e politikave të mbrojtura me pasion nga një legjendë amerikane, anglishtja me theks e së cilës vazhdon të zbulojë rrënjët e tij gjermane.

Marrë nga DW

henry kissinger

Sondazh

Poll
Insights 25 Maj 2023, 16:09 Nga Shpëtim Doda

Fitorja humbëse e Edi Ramës

Shpëtim Doda Gjithkush mund të ndihet i habitur, ndërsa vëren qartazi dhe pa kurrfarë vështirësie, se Edi Rama po vijon ...

Insights 22 Maj 2023, 13:44 Adriatik Lapaj

Singapori dhe Shqipëria

Foto ilustruese Singapori e ka sipërfaqen 734.3 km2. Për ta bërë më të kuptueshme sipërfaqja e qarkut të Durrë...

Insights 19 Maj 2023, 13:51 Enton Abilekaj

Rama, Berisha, Meta dhe frika nga e vërteta

Enton Abilekaj E vërteta nuk jep aq para sa mund të japë Edi Rama, Sali Berisha, apo Ilir Meta, për të gënjyer, por të p...

Insights 18 Maj 2023, 15:00 Demush Shasha

Profecitë e Ben Blushit

Demush Shasha Në sipërfaqe Edi Rama dhe Fredi Beleri nuk kanë pikë të përbashkëta, por në zgjedhjet e fundit lokale...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje