LIVE UPDATES
Politike

The Economist: Shqipëria nuk është më shakaja e keqe e Ballkanit

Partia e Ramës e ka origjinën nga ajo e drejtuar prej 44 vitesh nga vrasësi masiv Enver Hoxha deri në vdekjen e tij në 1985, por ajo është rindërtuar plotësisht duke u kthyer në social-demokrate. Por kritikët e saj e akuzojnë atë për rrënjosjen e korrupsionit nën një elitë oligarkike që dominon median dhe ka lënë pabarazinë të zgjerohet.

8 Qershor 2023, 17:41 Nga k.m.
The Economist: Shqipëria nuk është më shakaja e keqe e
Edi Rama

SHBA- Për një kohë të gjatë, pjesa më grindavece e Evropës, rajoni i Ballkanit Perëndimor mund të ketë një dritë të re. Më i pazakonti është kryeministri i Shqipërisë, një ish-basketbollist 58-vjeçar, artist modern, Edi Rama. Muajin e kaluar Partia e tij Socialiste mposhti "çantën e grisur" të grupeve opozitare për të fituar të gjitha, përveç një pjese të vogël të 61 bashkive të vendit. Kështu që ai ka të ngjarë të fitojë zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme, që do të zhvillohen në 2025, fitorja e tij e katërt me radhë, dhe kështu të sundojë deri në vitin 2029 atë që dikur ishte posti më i mjerueshëm i rajonit. Në pushtet që nga viti 2013, Rama është tashmë kreu më jetëgjatë i një qeverie ballkanike. Në vitin 2000 ai u shfaq si një kryebashkiak dinamik dhe plot ngjyra i kryeqytetit të Shqipërisë, Tiranës. Që nga viti 2005 ai drejton Partinë Socialiste. Tani ai mund të pretendojë se është një "yll ballkanik", madje një ndikues qetësues në një rajon ende të brishtë, madje dhe dëshmitar i trazirave në vendin fqinj në Kosovë, ku minoriteti serb është turpëruar kundër shumicës etnike shqiptare.

Rama refuzon të shesë "kushërinjtë e tij" dhe i kërkon Perëndimit që të trajtojë me ndjeshmëri presidentin e Serbisë, Aleksandër Vuçiç.

I shtrirë në zyrën e tij pasi u kthye nga bisedimet me klubin e futbollit Manchester City për krijimin e një rrjeti akademish stërvitore në Ballkan, ai të pret me një figurë imponuese me një bluzë, pantallona të gjera dhe atlete të bardha që shkëlqenin. Ai është 2.1 metra  i gjatë, me kokë të rruar, me mjekër të bardhë të prerë dhe sy vigjilentë e të dhimbshëm: ka tiparet e një personi që mund të mos doni ta përplaseni në një rrugicë të errët në mesnatë.

Duke folur rrjedhshëm në një sërë gjuhësh, ai është padyshim kozmopolit, pavarësisht nga një edukim në atë që ishte një nga vendet më të izoluara, më të egra dhe paranojake të botës, i përshkruar shpesh nga shqiptarët e sotëm si "Koreja e Veriut e Evropës" përpara rënies së komunizmit në 1991.

“Italia ishte Amerika jonë,”- tha ai.

“TV, futbolli italian, Papa, muzika. Por edhe marrja e televizorit nuk ishte e lehtë.

Ai kujton se e kishte mbushur dhomën e tij me çarçafë dhe qilima në mënyrë që askush të mos e dëgjonte atë dhe shokët e tij duke dëgjuar regjistrime të paligjshme të grupit Beatles. Ai thotë se kujton tronditjen dhe kënaqësinë e tij kur mund të lexonte Kafkën, Prustin dhe Dostojevskin, të dëgjonte Ravelin, Debussy-n dhe Stravinskin dhe të shihte Cézanne, Van Gogh dhe Picasso. Kritikët e tij theksojnë se ai ishte një fëmijë i nomenklaturës komuniste; babai i tij ishte një skulptor, i cili mund të ketë formuar tiparet e Stalinit. Rama akuzohet gjithashtu për një kult të personalitetit. Një vëzhgues perëndimor e quan atë "shkëlqyes, vizionar, eksentrik, egomaniak...me një ndjenjë të fortë të trashëgimisë së tij në histori".

Ai nuk ka turp të renditë arritjet e tij – ose të paktën të Shqipërisë postkomuniste. Tirana është e panjohshme nga ajo që ishte tre dekada më parë: dikur një fshat i zymtë, gri, totalitar, sub-sovjetik, ruritan. Atëherë, i gjithë vendi kishte rreth 6,000 makina: ishte e paligjshme të posedoje një të tillë. Tani ka më shumë se 700,000 të tilla. Megjithëse partia e Ramës e ka origjinën nga ajo e drejtuar prej 44 vitesh nga vrasësi masiv Enver Hoxha deri në vdekjen e tij në 1985, por ajo është rindërtuar plotësisht duke u kthyer në social-demokrate. Por kritikët e saj e akuzojnë atë për rrënjosjen e korrupsionit nën një elitë oligarkike që dominon median dhe ka lënë pabarazinë të zgjerohet.

Rama hedh poshtë pretendime të tilla. Ai thotë se modelon partinë e tij sipas Laburistëve të Ri të Britanisë. Toni Blair, gruaja e tij avokate Cherie dhe miku i tij për një kohë të gjatë, Alastair Campbell, të gjithë ende vizitojnë për të dhënë këshilla.

Ne nuk jemi shumë ideologjikë,” thotë Rama.

“Për ne nuk ka zgjidhje djathtas apo majtas: nuk është herezi të kesh një zgjidhje të drejtë që funksionon.”

Margaret Thatcher, ai kundërshton, ishte "një udhëheqëse e madhe" që miratoi reforma të dhimbshme për të modernizuar Britaninë, pa të cilat Laburistët e Rinj nuk mund të kishin sukses pas saj. Besimi i Rama përfshin rajonin. I gjithë Ballkani, vëren ai, madje edhe Serbia tradicionalisht pro-ruse, është i bashkuar Ukrainës. 

"Shqipëria nuk ka asnjë grindje serioze me fqinjët e saj. Kjo është unike në historinë tonë,"-shton ai.

Sa i përket anëtarësimit në Bashkimit Europian, ai me mençuri refuzon të vendosë ndonjë datë, ndërkohë që pranon kërkesat e klubit për hyrjen si një motor për reformat e vetë Shqipërisë. Rama e pranon se një grup vendesh në klub, të udhëhequr nga Franca, janë të kujdesshëm për të lejuar brenda BE-së, tufën ballkanike.

Mantra e çdo diplomati perëndimor në Tiranë është se Shqipëria "po shkon në drejtimin e duhur", por se "ka ende një rrugë e gjatë përpara”, veçanërisht në lidhje me pastrimin e gjykatave dhe krijimin e një shteti të duhur ligjor, një çështje të cilës BE dhe Amerika i kushtojnë shumë vëmendje dhe para. Një skemë për të verifikuar të gjithë trupin e gjyqtarëve dhe prokurorëve të vendit ka çuar në shkarkimin e dy të tretave të habitshme të tyre.

Çfarë ndodh me ata që janë 'qëruar' nga sistemi?

"Oh, ata bëhen avokatë dhe kontabilistë," thotë një aktivist i shoqërisë civile.

Korrupsioni endemik është ende goditja më e madhe në Shqipërinë e sotme. Të dyja partitë kryesore konsiderohen përgjegjëse, në sytë e shumicës së shqiptarëve. Pikëpamja më bamirëse e një diplomati, në vlerësimin e dështimit të Ramës për ta shlyer.

Çështja tjetër e madhe që shqetëson Ramë është emigracioni. Popullsia është zvogëluar me të paktën një të katërtën që nga fundi i komunizmit, në rreth 2.9 milion sot. Shqiptarët po largohen ende si tufë egër. Për Ramën është e kuptueshme kur pyetet për pikëpamjen e përbashkët në Perëndim se shumë shqiptarë, përfshirë ata që mbërrijnë ilegalisht në Britani me anije, janë bashkëfajtorë në krim.

Por problemi i tij më serioz është mungesa e qëndrueshme e civilizimit në politikën e vendit të tij. Të gjitha palët e denoncojnë pa ndryshim tjetrin si gangsterë, mashtrues, madje edhe vrasës, gjë që në disa raste është e vërtetë. Kjo, pranon ai, të çon prapa në epokën e kobshme të Hoxhës, kur mospajtimi më i butë shpesh nënkuptonte dëbim, burg apo edhe ekzekutim.

"Nëse Shqipëria do të bëhet ndonjëherë një demokraci liberale, kjo, duhet të ndryshojë,"-shtoi Rama. Por nëse do të ndodhte, do të ishte trashëgimia e tij më e madhe. E mund të ketë nevojë për kohën e një brezi tjetër.

Përkthyer nga The Economist

edi rama

Sondazh

Poll

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen