LIVE UPDATES
Editorial

Sfidat e mëdha të rindërtimit!

14 Dhjetor 2019, 14:34 Nga DOSJA
Sfidat e mëdha të rindërtimit!

TIRANË- Shqipëria është vënë përpara një emergjence kombëtare, si kurrë ndonjëherë më parë. Teksa gërmadhat e ndërtesave të shembura nga tërmeti dhe atyre të rrëzuara vetë për shkak të rrezikshmërisë, po pastrohen, kostot sa po vijnë e po bëhen më të qarta.

Vlerësimet e para flasin për dëme që mund të arrijnë në rendin e 1 miliard eurove. Kjo është një shumë tepër e madhe për një ekonomi që qarkullon rreth 12 miliardë euro në vit, me një buxhet që shpenzon rreth 4.2 miliardë euro në total, përfshirë pagat, shpenzimet operative, mbulimin e skemës së pensioneve, pagimin e interesave, transfertat për pushtetin lokal, investimet kapitale, ndërsa vitet e fundit janë shtuar dhe pagesat për kontratat koncesionare. Sikur i gjithë fondi i shpenzimeve kapitale të një viti, (i parashikuar në rreth 670 milionë euro në projektbuxhetin 2020), të përdoret vetëm për rindërtimin, sërish nuk do të mjaftonte.

Deri tani janë arritur të gjenden rreth 160 milionë euro: Qeveria u detyrua të rishikonte projektbuxhetin 2020, ende pa u miratuar varianti i parë. Deficiti buxhetor u rrit me rreth 80 milionë euro, ndërsa 25 milionë janë rialokime të shpenzimeve kapitale. Pjesa tjetër është premtim nga donatorët.

Ndërsa mund të jenë një fillim, fondet sërish janë të pamjaftueshme. Përkundrejt përmasave reale të dëmeve dhe fondeve që duhen për to, po shohim Qeveria të merret me shifra të rendit të “milionit”, përmes mbledhjes së ndihmave. Por ato janë vetëm një thërrime në këtë situatë “gati apokaliptike” në Bashkitë Durrës, Tiranë, Krujë , Kurbin, Kavajë e periferinë e tyre, por jo vetëm.

Tashmë, me tragjedinë e shkaktuar dhe shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme, që detyron qeverinë të kompensojë 100% dëmet, buxheti do të duhet të rishikohet tërësisht, duke alokuar pothuajse të gjitha burimet (përveç atyre të domosdoshme si pagat, interesat e borxheve, subvencionet e pensioneve) në rindërtimin e objekteve të shembura. Ekspertët thonë se në raste madhore, qeveria mund të pezullojë ose anulojë dhe koncesionet, të cilat në fund të fundit në pjesën më të madhe po rezultonin me kosto të fryra dhe eficience të ulët dhe ekonomisë nuk i bën aspak dëm heqja e tyre, përkundrazi, çliron fonde të domosdoshme.

Buxheti ka nevojë për të rishikim kapital, si tek shpenzimet ashtu edhe në kahun e të ardhurave. Është e qartë tashmë se ekonomia, që edhe pa tërmetin ishte e dobët, do të vuajë për një kohë të gjatë pasojat e tërmetit shkatërrues. Konsumi i brendshëm, një nga nxitësit kryesorë të rritjes ekonomike, do të jetë i dobët, si për shkak të dëmeve ashtu dhe të efektit psikologjik dhe post-traumatik të kësaj goditjeje. Një konsum më i dobët do të thotë më pak para në qarkullim dhe si rrjedhojë dhe më pak të ardhura nga buxheti i shtetit. Kujtojmë se ky i fundit mbështetet nga taksat e konsumit, me TVSH-në dhe akcizën, që sjellim më shumë se gjysmën e të ardhurave në buxhet.

Turizmi, që po udhëhiqte rritjen vitet e fundit dhe ishte i vetmi sektor në lulëzim, sërish do të marrë goditje. Është ende herët për të folur, por shpresa e vetme mbetet që rezervimet për verën e ardhshme nga agjencitë e huaja turistike të mos anulohen. Durrësi, pavarësisht mbingarkesës me ndërtime, ishte kthyer në më të preferuarin nga turistët e huaj dy vitet e fundit, për shkak të afërsisë me aeroportin e Rinasit dhe investimeve të mëdha, që u bënë nga sipërmarrësit shqiptarë për ngritjen e strukturave hoteliere.

Ndërtimi do të jetë një sektor tjetër që pritet të riformatohet tërësisht. Orientimi i kapitaleve të lira në këtë sektor, duke sjellë një ofertë të lartë në apartamente luksoze, përkundrejt kërkesës në segmentin e ulët e mesatar, ka marrë një shkundje të fortë tashmë. Që tani sinjalet janë që njerëzit po rendin drejt banesave të ulëta dhe po u largohen ndërtimeve të larta që perceptohen si të pasigurta, duke rrezikuar krijimin e gropave dhe gërmadhave moderne që po mbinin sidomos në çdo cep të kryeqytetit (në 9 muajt e parë të 2019-s, sipërfaqja e dhënë për leje ndërtimi është rritur me gati 60% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, sipas INSTAT).

Viti që vjen dhe madje dhe dekada e ardhshme do të jenë të vështira dhe të gjithë duhet të përgatitemi për këtë. Ajo për të cilën kemi nevojë për momentin është një menaxhim serioz dhe përgjegjshëm i situatës, larg shfaqjeve televizive, me fokus real në gjetjen e fondeve për rindërtimin e vështirë të zonës që gjeneron më shumë se gjysmën e ekonomisë së vendit.

Marrë nga Monitor.al 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019 rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019

Sondazh

Poll
Editorial 14 Dhjetor 2019, 11:26

Borisi fitoi, por humbi Britania e Madhe

Angli- Epo, të gjithë e prisnim që të ndodhte, apo jo? Vetëm për ta parë në perspektivë: herën e fundit që konservatorët arritën një fitore kaq dërrmuese ishte ...

Editorial 10 Dhjetor 2019, 12:17

Peter Handke dhe ledhatimi i publikut

Për Serbinë asnjë fjalë. E përse vallë? Peter Handke në fjalimin me rastin e marrjes së Nobelit foli për atë që është e rëndësishme për të. Ajo që ka qenë temë ...

Editorial 22 Nëntor 2019, 11:02

Ndryshime në Klubin “si e patën emrin”

KOSOVË- Ka të ngjarë që mandati i Josep Borellit të fillojë, e ndoshta edhe të përfundojë pas pesë vjetësh, me dy vektorë politikë që po vendosen para se t...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë