LIVE UPDATES
Editorial

Jeta e çdo nëne ka rëndësi

Rajoni Europian i OBSH-së përfshin 53 shtete anëtare në të gjithë Europën dhe Azinë Qendrore, duke përfshirë Kaukazin, Turqinë dhe Izraelin. Kjo shtëpi e afro 1 miliard njerëzve, ka shkallën më të ulët të vdekshmërisë amtare (MMR) nga çdo rajon i OBSH-së, me 11 vdekje për çdo 100 000 lindje të gjalla.

8 Prill 2025, 14:22 Nga Hans Henri P. Kluge
Jeta e çdo nëne ka rëndësi
Hans Henri P. Kluge

Të gjitha nënat meritojnë të sjellin jetë në botë, pa e vënë në rrezik jetën e tyre. Megjithatë çdo ditë, më shumë se 700 gra humbin jetën globalisht për shkak të komplikimeve të parandalueshme gjatë lindjes. Në këtë Ditë Botërore e Shëndetit (7 Prill) le të zotohemi se do ta kthejmë dhembshurinë në veprim dhe të ndërtojmë fillime të shëndetshme dhe të ardhme shpresëdhënëse për nënat dhe të porsalindurit kudo.

Rajoni Europian i OBSH-së përfshin 53 shtete anëtare në të gjithë Europën dhe Azinë Qendrore, duke përfshirë Kaukazin, Turqinë dhe Izraelin. Kjo shtëpi e afro 1 miliard njerëzve, ka shkallën më të ulët të vdekshmërisë amtare (MMR) nga çdo rajon i OBSH-së, me 11 vdekje për çdo 100 000 lindje të gjalla. Kjo është një dëshmi e përpjekjeve të pandërprera të të gjithëve, nga politikanët tek punonjësit e shëndetësisë dhe shkencëtarët, te humanistët dhe shoqëria civile, gjatë 25 viteve të fundit. Së bashku, ne kemi reduktuar MMR në Rajonin Europian me 56% që nga viti 2000.

Por nëse e gërvishtim sipërfaqen, zbulojmë një pamje më të ndërlikuar. Ndërsa mesatarja rajonale është e ulët, ulja e vdekshmërisë amtare nuk është e shpërndarë në mënyrë uniforme kudo, dhe pabarazi të konsiderueshme janë të pranishme midis vendeve dhe nënrajoneve, duke theksuar pabarazitë e vazhdueshme dhe mungesën e investimeve ose aksesit në shërbime cilësore të shëndetit të nënave.

Pesëmbëdhjetë nga 53 vende në Rajonin Europian – pak më shumë se një e katërta – kanë një MMR më të lartë se mesatarja rajonale. Për më tepër, 9 prej këtyre vendeve panë një rritje të MMR midis 2020 dhe 2023, në mes të pandemisë COVID-19. Më shumë se një dyzinë vende të tjera thjesht kanë ndaluar së përparuari, me 14 nga 53 Shtetet Anëtare – më shumë se një e katërta – që nuk kanë pësuar asnjë përmirësim në MMR ndërmjet viteve 2020 dhe 2023. Këto dallime po pengojnë përparimin e rajonit tonë drejt arritjes së objektivave të dakordësuara globalisht për reduktimin e vdekshmërisë së nënave deri në vitin 2030, të njohura si Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara.

Ndërsa çdo vend është i ndryshëm dhe për këtë arsye do të kërkojë zgjidhje që përshtaten, ekzistojnë 3 masa gjithëpërfshirëse që do të ndihmojnë në reduktimin e vdekshmërisë amtare në të gjithë skenën tonë. Së pari, mbulimi universal shëndetësor, duke përfshirë aksesin në shërbimet gjithëpërfshirëse të shëndetit të nënës, është thelbësor dhe duhet të përfshijë gjithashtu mbështetjen e shëndetit mendor për nënat e ardhshme dhe ato të reja. Së dyti, investimi në fushata edukimi dhe ndërgjegjësimi mund të sigurojë që nënat dhe familjet e tyre të kenë dije mbi ushqyerjen, përgatitjen për lindjen dhe kujdesin pas lindjes. Së fundi, zgjerimi i kujdesit të emergjencës në obstetrikë do të sigurojë që kur shfaqen komplikime dhe koha është vendimtare, jeta e nënës (dhe e fëmijës së saj) mund të shpëtohet.

Të dhënat më të fundit tregojnë se vendet e Europës veriore dhe perëndimore si Finlanda, Gjermania, Holanda, Norvegjia dhe Suedia, kanë disa nga MMR më të ulëta në rajon, duke filluar nga 1 deri në 5 vdekje për 100 000 lindje të gjalla. Kjo për shkak se nënat shtatzëna dhe ato të reja në këto vende kanë akses të gjerë në kujdesin shëndetësor universal, me mbulim gjithëpërfshirës të kujdesit të nënës, shërbim të kualifikuar të lindjes duke përfshirë kujdesin e udhëhequr nga mamia, sisteme të forta të kujdesit të emergjencës obstetrike, pabarazi të ulëta socio-ekonomike dhe politika të forta të barazisë gjinore. Është e rëndësishme që këto vende të ndajnë përvojat dhe praktikat e tyre më të mira me të tjerët.

Europa Jugore zbulon tendenca të përziera MMR. Vende si Greqia, Italia, Portugalia dhe Spanja në përgjithësi kanë MMR të ulët, por disa kanë parë frenim apo edhe rritje të lehta. Kjo mund t'i atribuohet rritjes së pabarazive shëndetësore që shihen në popullsinë migrante dhe kufizimeve në financimin e shëndetësisë. Të dhënat nga Europa Lindore dhe Ballkani Perëndimor tregojnë MMR më të lartë se mesatarja dhe progres të pabarabartë. Thënë kështu, gjatë 25 viteve të fundit kjo pjesë e Rajonit ka parë rënie të MMR me 75% dhe kjo duhet pranuar dhe festuar. Një vend, Bjellorusia, spikat. Është një nga vetëm 2 Shtetet Anëtare në të gjithë Rajonin Europian me një MMR prej vetëm 1 vdekje për 100 000 lindje të gjalla.

Së fundi, vendet në Azinë Qendrore kanë bërë hapa të mëdhenj në reduktimin e MMR, duke regjistruar një reduktim prej 57% që nga viti 2000, ndërsa ende përballen me MMR deri në 42 vdekje për 100 000 lindje të gjalla. Kazakistani spikat, duke reduktuar MMR me një 83% të jashtëzakonshme gjatë 25 viteve të fundit.
Rajoni Europian ka bërë një përparim vërtet të rëndësishëm në reduktimin e vdekshmërisë amtare, por mbeten boshllëqe të konsiderueshme ndërsa ne garojmë drejt vijës së finishit të Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm 2030. Askush nuk mund të jetë i vetëkënaqur, përfshirë vendet që aktualisht po ecin mirë. Me investime strategjike, politika më të forta dhe shkëmbim njohurish ndërmjet vendeve, rajoni ynë mund të ecë drejt eliminimit të vdekjeve të parandalueshme të nënave. Me pak më shumë se 1000 vdekje në vit, ne jemi tashmë rajoni me performancën më të mirë në botë; por edhe 1 vdekje e parandalueshme e nënës është e tepërt, sepse çdo nënë meriton një lindje të sigurt, pavarësisht se kush është ajo, apo ku ajo jeton.

hans henri p. kluge

Sondazh

Poll
Editorial 29 Mars 2025, 13:51 Enton Abilekaj

Plani 4-vjeçar i ndërtuesit shkatërrimtar

Enton Abilekaj TIRANA- Pas 2 fushatash me timon dhe dajre, Edi Rama vendosi më në fund të paraqesë një program për kat&e...

Editorial 18 Mars 2025, 14:36 Ditmir Bushati

Erërat që po fryjnë në Europë

Ditmir Bushati Java që sapo lamë u mbyll me protesta të fuqishme anembanë Europës. Serbët, hungarezët dhe gjeorgjian&eum...

Editorial 14 Mars 2025, 12:16 Meri Lika

Politikanët kometë

Meri Lika Nga gjuha shqipe më pëlqejnë shumë fjalët “filani” dhe “fistëku”, më pëlqejnë...

Editorial 6 Mars 2025, 22:02 Sonila Meço

Të mbyllet "TikTok"-u apo autokracia?

sonila meco TIRANË- Unë nuk përdor tik-tok. Një adresë ma ka hapur para tre vitesh një nga djemtë e web-it në pun...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë