LIVE UPDATES

inflacion

Ekonomi 9 Maj 2022, 12:55

Bie Indeksi i besimit ekonomik të Shqipërisë

Besimi në ekonomi i bizneseve ka rënë sërish në muajin prill, përveç sektorit të ndërtimit, ndërsa individët po shfaqen më optimistë.Banka e Shqipërisë n...

Çfarë do të thotë saktësisht një virus që bëhet endemik?

Çfarë do të thotë saktësisht një virus që bëhet endemik?

Presidenti Biden rikonfirmon angazhimin amerikan

Rama në SHBA, merr pjesë në samitin e OKB-së/ Nesër takim

Covidi në SHBA, CDC paralajmëron/ Ja vendet drejt të cilave

Altin Goxhaj përballë Ylli Rakipit dhe Arjan Currit – Të Paekspozuarit në MCN TV

Altin Goxhaj përballë Ylli Rakipit dhe Arjan Currit – Të Paekspozuarit në MCN TV

A është Kontrolli i Çmimeve ‘kurë’ për sëmundjen ‘inflacion”? - Ekonomi
LIVE UPDATES
Ekonomi

A është Kontrolli i Çmimeve ‘kurë’ për sëmundjen ‘inflacion”?

16 Mars 2022, 06:07 Nga DOSJA
A është Kontrolli i Çmimeve ‘kurë’ për

Nga Entela Shehaj*

Është e çuditshme se si historia përsëritet, dhe akoma me e çuditshme se si ne njerëzit apo qeveritë nuk mësojmë nga dështimet.

Duke marrë shkas nga situata aktuale e çmimit të karburanteve dhe ndërhyrjes së qeverisë shqiptare nëpërmjet kontrollit të çmimeve (çmimit tavan në këtë rast) dëshiroj të bëj një diskutim të shkurtër mbi efektivitetin e këtyre politikave.

Historia e përdorimit të kontrollit të çmimeve është 4000 vjeçare, aq e vjetër sa dhe Roma dhe Egjipti i lashtë. Ndërhyrjet rregulluese në lashtësi, po thuaj në të gjithë botën, justifikoheshin me parandalimin e vdekjeve nga uria, por në të vërtetë ose dështuan plotësisht ose shkaktuan më shumë vdekje sesa mund të shkaktonte mungesa e ndërhyrjeve rregulluese. Në fakt, për fat të keq, politikat kontrolluese të çmimeve nga qeveritë kanë dështuar gjithashtu në vazhdimësi. Ato janë përdorur para luftërave botërore, gjatë luftërave botërore, pas luftërave botërore e në kohë paqeje me qëllimin e vetëm për të mbajtur të shtypur inflacionin. Pavarësisht efekteve afatshkurtra ne uljen e çmimeve në tregje, kontrollet e çmimeve kanë shkaktuar probleme të mëdha, si mungesa të theksuara të produkteve në tregje (çmimet e të cilave janë objekt kontrolli), lulëzimin e tregut të zi dhe për më tepër rritje te menjëhershme të çmimeve direkt pas heqjes së kontrollit.

Bazuar në faktet e thjeshta të historisë ekonomike, dhe për këdo qe ka sadopak njohuri për tregjet e kupton që ndërhyrja e qeverive nëpërmjet kontrollit të çmimeve nuk bën gjë tjetër veçse dëmton sinjalin kryesor të tregut, çmimin. Me fjalë të thjeshta, sinjali ‘çmim më i ulët’ për prodhuesit/furnizuesit do të thotë prodhim/furnizim me i ulët, dhe për konsumatorët ‘çmim më i ulët’ do të thotë kërkesë më e lartë. Rezultati është i thjeshte, mungesë produkti në treg. Ashtu sikurse shprehet një nga ekonomistët më të njohur, nobelisti Milton Friedman, kontrolli i çmimeve vetëm sa shtyp simptomat e inflacionit por nuk është një ‘kure’ për vetë ‘sëmundjen’ (inflacionin), në fakt është shumë më keq se vetë ‘sëmundja’.

Shpallja nga qeveria shqiptare e kësaj ndërhyrjeje, duke vendosur çmim tavan (në fakt çmim të fiksuar) për karburantet nëse do të zgjasë do të prodhojë një situatë të padëshiruar nga të gjithë, radhe të gjata dhe mungesë karburantesh në pikat e karburantit, lulëzim të tregut të zi e ndoshta edhe falimentime të bizneseve të karburanteve. Askush nuk mund te parashikoje sa do te zgjasë kjo situatë e çmimeve të naftës dhe energjisë në tregjet ndërkombëtare, e si rrjedhoje ve një pikëpyetje të madhe mbi këtë politike të qeverisë shqiptare. Kontrolli i çmimeve nuk e zgjidh problemin. Ne fakt e transferon peshën dhe përgjegjësinë për zgjidhjen e problemit nga qeveria tek biznesi.

Kjo ndërhyrje do të justifikohej nëse pranohet që tregu i karburanteve është monopol. Sepse monopoli mund të abuzoje me çmimin ne dëm të konsumatorëve. A është ky rasti? Nga ana tjetër, të gjithë e dimë se taksat që vjel qeveria shqiptare nga çdo litër karburant janë shumë të larta, përbëjnë 60% të çmimit të cilin paguajnë të gjithë përdoruesit. Kjo do të thotë që këtu ka vend për ndërhyrje, zvogëlo fuqinë monopol në treg, që është detyrë e autoritetit të konkurrencës, dhe ul pjesën qe ti si qeveri merr në çdo litër karburant.

Lind pyetja, çfarë do të bëjë qeveria shqiptare nëse në vazhdim situata përkeqësohet edhe në tregje të tjera, për shembull rritje të konsiderueshme të çmimit të miellit apo te ushqimeve të tjera të nevojës bazë? A do të bëjë të njëjtën gjë, kontroll çmimesh? Eksperienca 40 shekullore e historisë së zhvillimit ekonomik të botes është e qarte ne rezultatin e kontrollit te çmimeve, dështim. Atëherë kush është zgjidhja për situatën ku ndodhemi? E kuptueshme, barra me e madhe në kohë krize ekonomike apo ‘lufte’ duhet të bjerë mbi qeverinë. Shembujt nga fqinjët tanë të ngushtë, Greqia apo Maqedonia e Veriut janë fare të freskët. Qe do të thotë qeveritare e ministra duhet të ulen me urgjencë e të merren me përgatitjen e një pakete serioze për të ndihmuar ekonominë shqiptare (konsumatorët dhe bizneset) të mos bjerrë në greminë./MONITOR

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi inflacion kontrolli i cmimeve rritja e çmimeve inflacion kontrolli i cmimeve rritja e çmimeve

Sondazh

Poll

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE

Pellusha, rripa e çanta markash kontrabandë, arrestohet pronari i 5 dyqaneve në Tiranë e Durrës

Mandati i Xhaçkës, Bushka: Duam kohë për raportin. Alibeaj: Mos nxirrni sebepe

Dashnor Sula shpërndan "paund" në Kuvend, i lë ca para edhe Ramës tek vendi

Autor i 4 vjedhjeve në banesa dhe biznese, vihet në pranga 35-vjeçari në Tiranë

Aksident me vdekje në Korçë, zetori përplas motorin, dy persona të vdekur

PD kërkon përballje me Nanon:Trego ç’bisedove me Lamin për Martinajn. Naço:S’e lejon sekreti hetimor

“Ekstradoni kriminelët nga Dubai”, Noka shtron kërkesën. Naço: Na jep informacione nëse ke

Noka kërkon llogari për Martinajn, Kuko: Jam këtu për tjetër gjë, Deputeti:Po thërrasim Kulturën pra

Salianji: Ekstradoni kriminelët nga Dubai, këtu kërcet pushka, atje hapet shmapanja. Kuko:I takon MD

Salianji: Në Shqipëri kërcet pushka, në Dubai hapet shampanjë! Krerët e grupeve kriminale të lirë

Ka shkuar mirë? Rama del i qeshur nga "Vila 30", i hedh dorën në qafë Kurtit

E PAPRITUR! Rama zhvillon takim 'kokë më kokë' me Kurtin në Tiranë

'RING'/ Kontrabandë nga Libia në Durrës, sekuestrohen 2275 ton naftë, arrestohen 4 persona

Marrëveshja Shqipëri-Emirate të Bashkuara, Alibeaj: Kush kryen krime është në Dubai

Shqiptarët me gomone drejt Anglisë, Ministria e Brendshme: Nuk është fenomen i panjohur

Noka kërkon 'llogari' për zhdukjen e Martinajn: A ka informacion Qeveria? Thonë e gjeti hasmi

Bushka- Alibeajt: Ti je anatemuar në publik. Deputeti: Po e di, merr masë nëse shkela etikën

Çantën e mbushur me detonatorë e C4, arrestohet sa zbret nga urbani 44-vjeçari në Shijak

'Po u thonë diçka politikës shqiptare'/ Alibeaj: Çunat e Londrës vijnë në Bllok me makina angleze

Shqiptarët drejt Britanisë, Alibeaj: Largohen për të qëndruar në shtëpi bari, sa të rinj janë atje?

'Ligjet'/ Memorandumi Shqipëri-Britani e Madhe për emigracionin, Sula: Pse u miratua me urgjencë?

'Territorialja'/ PS kundërshton propozimin e PD, Balla: I qëndrojmë ndarjes aktuale me 61 Bashki

Balla: Bashkëpuntorët e sigurimit të shtetit sillen sikur nuk u ka hyrë asgjë në këmbë

'Të hetohet Berisha', Balla: Dua përgjigje nga SPAK, PS qëndron ndarjes aktuale të Bashkive

Xhixho përplaset me kryebashkiakun Suli për shkollën "Ibrahim Basha": Pse s'është ndërtuar?

Transportonte 17 emigrantë të paligjshëm, arrestohet 35-vjeçari në Qafë-Botë

Hajdari: Të dalim në protesta, një grup njerëzish me në krye Ramën po uzurpojnë pushtetet

Përkujtimohet Azem Hajdari,djemtë i shkojnë me nuset për dore,Rudina merr të bijën, s'mungon Berisha

Veliaj s'përmbahet përballë gjimnazistëve/ Tregon idenë e tij për një shkollë të mirë: Si hotel

24 vite nga vrasja e Hajdarit/ Berisha: Hyri në histori, për 3 ditë rrëzoi regjimin

Shqiptarët dynden drejt Britanisë, ambasadori: Pasurimi i shpejtë ju çon drejt drogës

Deputetja i kthehet keq ish-zv.kryeministrit: Ahmetaj po deshe ta liroj vendin ta drejtosh

Sulmi ndaj sistemeve/ Salianji dhe Noka kërkesë AKSHI-t: Pse nuk u garantua siguria?

Arsimimi në Shqipëri, Yuri Kim: Faktor kyç, ndikon në përparimin tuaj

'Fëmijët kanë mundësi të punësohen'/ Rama: 11-vjeçarja në Shenavlash mbante shtëpinë me para

Abetarja e unifikuar/ Rama: Maqedonia parimisht dakord, diskutuam me Malin e Zi dhe Serbinë

Dëgjohet muzikë në Kongres, Rama: Jetojnë me ‘radio’ në xhep, njëri më tha është zilja e gruas

Kongresi, Rama: Kërcënimi ndaj gjuhës është i madh, do diskutojmë futjen e saj në çdo nivel arsimi

Rama mbledh Kongresin e Arsimit, Yuri Kim ende përgjumshëm

Dita e parë e shkollës, Rama këshillon të vegjëlit: Bëni qef dhe punë

Shtëpinë e kishte kthyer në “dyqan”, arrestohet i riu në Fier, e spiunuan për "Zastava"

Hakerat e Iranit futen në sistemin e kamerave të kufijve shqiptarë! Publikojnë videon

Sulmi kibernetik, radhë të gjata në doganën e Bllatës

Probleme me sistemin TIMS në Kapshticë, po punohet me regjistra